ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΠΓΔΜ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2012
Ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας της πΓΔΜ κατά τρίτο τρίμηνο του 2012 κυμάνθηκε στο 0,2%, έπειτα από ύφεση που σημειώθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. Σε απόλυτο μέγεθος, το ΑΕΠ της χώρας ανέρχεται βάσει στοιχείων του 2011, περίπου στα 7,5 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα επίσης με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο πληθωρισμός στα τέλη του τρίτου τριμήνου του έτους κυμάνθηκε στο 5,3%, ενώ το Νοέμβριο σημείωσε ελαφρά πτώση στο 4,6%. Το δε Δεκέμβριο ο δείκτης τιμών του καταναλωτή ήταν 4,7%.
Ανησυχητική είναι η πτώση του δείκτη βιομηχανικής παραγωγής που κατά το μήνα Δεκέμβριο σημείωσε περαιτέρω πτώση κατά 8%, καθώς μάλιστα επρόκειτο για τον 16ο κατά σειρά μήνα συνεχούς πτωτικής πορείας του εν λόγω δείκτη, αρχής γενομένης από το Σεπτέμβριο του 2011. Εξ άλλου, στο σύνολο του 2012 και σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, η βιομηχανική παραγωγή υπήρξε μειωμένη κατά 6,6%.
Η ανεργία στη χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε επίπεδο άνω του 30% (συγκεκριμένα, 30,6% το τρίτο τρίμηνο του έτους), ενώ τον περασμένο Οκτώβριο ο μέσος μηνιαίος καθαρός μισθός ανήλθε στα 342 ευρώ (ελαφρά αυξημένος σε σχέση με τα τέλη του προηγούμενου έτους, όταν ανερχόταν στα 339 ευρώ).
Το έλλειμμα του προϋπολογισμού το Νοέμβριο 2012 άγγιξε τα 14.613 εκατ. δηνάρια (238 εκατ. ευρώ), αντιστοιχώντας περίπου στο 3% του ΑΕΠ (σημειώνεται ότι το 2011 το εν λόγω μέγεθος ανερχόταν στο 2,5% του ΑΕΠ).
Το δημόσιο χρέος της πΓΔΜ στα τέλη του 2012 έτους ανήλθε στο 32,1% επί του ΑΕΠ, ενώ ένα χρόνο νωρίτερα, στα τέλη του 2011, είχε διαμορφωθεί στο 28,6% επί του ΑΕΠ, κάτι που σημαίνει αύξηση κατά 3,5% μέσα σε ένα χρόνο. Σε απόλυτους αριθμούς, το δημόσιο χρέος της χώρας στα τέλη του 2012 ανήλθε σε 2,545 δισ. ευρώ, ενώ στα τέλη του 2011 ανερχόταν στα 2,089 δισ. ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι μέσα σε ένα χρόνο το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 456 εκατ. ευρώ.
Το εξωτερικό χρέος της κεντρικής κυβέρνησης της πΓΔΜ κατά το 2012 σημείωσε μικρή αύξηση και ανήλθε στα 1,613 δισ. ευρώ, ενώ ένα χρόνο νωρίτερα είχε διαμορφωθεί στα 1,582 δισ. ευρώ, γεγονός που σημαίνει αύξηση κατά 31 εκατ. ευρώ μέσα σε ένα χρόνο. Δραστική αύξηση όμως εμφανίζει το εσωτερικό χρέος της κεντρικής κυβέρνησης, το οποίο δημιουργείται κυρίως από την έκδοση εντόκων γραμματίων και κρατικών ομολόγων που αγοράζουν συνήθως οι τράπεζες και τα επενδυτικά ταμεία. Έτσι, το εσωτερικό δημόσιο χρέος της ΠΓΔΜ ανήλθε στα τέλη του 2012 στα 932 εκατ. ευρώ, έναντι 507 εκατ. στα τέλη του 2011, κάτι που σημαίνει ότι μέσα σε ένα χρόνο αυξήθηκε κατά 425 εκατ. ευρώ.
Το συνολικό ακαθάριστο εξωτερικό χρέος της χώρας κατά το τρίτο τρίμηνο του 2012 ανήλθε στα 4,95 δισ. ευρώ και αντιστοιχεί περίπου στο 65% του ΑΕΠ. Το μεγαλύτερο τμήμα του εξωτερικού χρέους αφορά στην πραγματική οικονομία και στον δημόσιο τομέα.
Τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας σε χρυσό και ευρώ κατά το τρίτο τρίμηνο του 2012 κυμάνθηκαν στο 2,1 δισ. ευρώ.
Το 2012, οι εμπορικές συναλλαγές της πΓΔΜ ανήλθαν σε αξία στα 10,5 δισ. δολάρια, μειωμένη κατά 8,3% σε σύγκριση με το 2011. Συγκεκριμένα, οι εξαγωγές έφθασαν στα 4 δισ. δολάρια (μειωμένες κατά 10,2% σε σύγκριση με το 2011) και οι εισαγωγές ανήλθαν στα 6,5 δισ. δολάρια, μειωμένες κατά 7,1% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Το εμπορικό έλλειμμα της πΓΔΜ το 2012 ήταν 2,5 δισ. δολάρια, μειώθηκε κατά 1,6% σε σύγκριση με το 2011. Η κάλυψη των εισαγωγών από τις εξαγωγές ήταν 61,5%.
Το 2012, επίσης, τα πλέον εξαγόμενα προϊόντα της πΓΔΜ ήσαν οι καταλύτες, σιδηρονικελίου, τα προϊόντα χάλυβα και σιδήρου, τα είδη ένδυσης και τα πετρελαϊκά παράγωγα, ενώ τα προϊόντα που κυρίως εισήχθησαν ήσαν το αργό πετρέλαιο, η πλατίνα και τα κράματα πλατίνας, τα αυτοκίνητα και η ηλεκτρική ενέργεια.
Κατά την υπό εξέταση περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2012, οι εξαγωγές της πΓΔΜ κατευθύνθηκαν ως επί το πλείστον προς κράτη μέλη της ΕΕ (62,8%) και τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων (24,4%) ενώ οι εισαγωγές της προήλθαν κυρίως από τα κράτη μέλη της ΕΕ (58,4%) και τις αναπτυσσόμενες χώρες (22,9%). Οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι της πΓΔΜ είναι η Γερμανία, η Ελλάδα, η Σερβία, η Βουλγαρία και η Ιταλία, το δε εμπόριο με τις χώρες αυτές αντιστοιχεί στο 47,1% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της πΓΔΜ.
Σύμφωνα επίσης με την Κρατική Στατιστική Υπηρεσία της πΓΔΜ, το σύνολο των εμπορικών συναλλαγών της χώρας με την Ελλάδα το 2012 ανήλθε σε αξία περίπου στα 991,7 εκατ. δολάρια. Συγκεκριμένα, οι εξαγωγές της χώρας προς την Ελλάδα ανήλθαν περίπου στα 188 εκατ. δολάρια και οι εισαγωγές της από τη χώρα μας σχεδόν στα 804 εκατ. δολάρια. Η κάλυψη των εισαγωγών προς τις εξαγωγές ήταν 23,4%.
Η Ελληνική Στατιστική Αρχή διαθέτει έως στιγμής στοιχεία ενδεκαμήνου, όσον αφορά στις διμερείς εμπορικές συναλλαγές κατά το 2012, χωρίς τη συμπερίληψη των πετρελαιοειδών. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, οι εισαγωγές της χώρας μας από την πΓΔΜ ανήλθαν σε αξία στα 156,4 εκατ. ευρώ (αυξημένες κατά 1,88% σε σύγκριση με το 2011) και οι εξαγωγές της Ελλάδος προς την πΓΔΜ περίπου στα 255,7 εκατ. ευρώ (αυξημένες κατά 1,14% από το 2011). Το σύνολο των διμερών εμπορικών συναλλαγών την περίοδο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2012 ανήλθε στα 412 εκατ. ευρώ, αυξημένος κατά περίπου 1,42% σε σύγκριση με το 2011.
Κατά το εννεάμηνο του 2012, βάσει της Κρατικής Στατιστικής Υπηρεσίας της πΓΔΜ, οι άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) στη χώρα ανήλθαν μόλις στα 44,21 εκατ. ευρώ. Οι ΑΞΕ παρουσιάζονται χαμηλές ως συνέπεια, σε μεγάλο βαθμό, του επαναπατρισμού των κεφαλαίων από τις ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην πΓΔΜ προς τις μητρικές τους εταιρείες. Σημειώνεται ακόμη ότι οι ΑΞΕ το 2011 ανήλθαν στα 336 εκατ. ευρώ, ενώ το 2010 είχαν ανέλθει στα 160 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, και σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το ύψος των άμεσων ξένων επενδύσεων το 2012 θα είναι ένα από τα χαμηλότερα των τελευταίων ετών.
Όσον αφορά στις ελληνικές επενδύσεις κατά το ίδιο διάστημα, σημειώθηκε αποεπένδυση ύψους 12,3 εκατ. ευρώ. Επίσης, κατά το 2012 έλαβε χώρα η πώληση της ελληνικών συμφερόντων γαλακτοβιομηχανίας ΚΡΙ ΚΡΙ στην πΓΔΜ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της πΓΔΜ, η Ελλάδα στο διάστημα 1997- 2011 επένδυσε συνολικά στη χώρα 390,48 εκατ. ευρώ (ποσοστό 10,7% επί του συνόλου των επενδύσεων που ανέρχονται, για το ίδιο διάστημα, περίπου στα 3,65 δισ. ευρώ), κατατασσόμενη ως τέταρτη επενδύτρια χώρα έπειτα από την Ολλανδία (ύψος συνολικών επενδύσεων 744,99 εκατ. ευρώ), την Αυστρία (416,76 εκατ. ευρώ) και τη Σλοβενία (405,66 εκατ. ευρώ). Ωστόσο, βάσει των στοιχείων που το Γραφείο μας συγκέντρωσε από τις ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ΠΓΔΜ, μόνον οι 40 μεγαλύτερες εξ αυτών έχουν επενδύσει στη χώρα αρχικά κεφάλαια άνω των 550 εκατ. ευρώ, μη συμπεριλαμβανομένων των επανεπενδεδυμένων κερδών. Εάν λοιπόν λάβουμε υπ' όψιν τα επανεπενδεδυμένα κέρδη αυτών, καθώς και τις επενδύσεις των λοιπών (άνω των 200) ελληνικών επιχειρήσεων, αλλά και τις μεταβιβάσεις ελληνικών κεφαλαίων μέσω άλλων χωρών (όπως Ολλανδία, Λουξεμβούργο, Κύπρος κ.ά.), η Ελλάδα στην πραγματικότητα κατέχει την πρώτη θέση στη χώρα, με συνολικό ύψος επενδύσεων περί τα €900 εκατ. έως €1 δισ.
Οι τράπεζες της χώρας κατά το 2012 δεν χορήγησαν τα αναμενόμενα ποσά δανείων, γεγονός που εξηγεί τη χαμηλή (5,4%) πιστωτική αύξηση στη χώρα.
Το 2012 έκλεισε για το χρηματιστήριο Σκοπίων με ετήσιο κύκλο εργασιών μειωμένο πλέον του ήμισυ σε σύγκριση με το 2011, γεγονός που το κατατάσσει μεταξύ των 10 χρηματιστηρίων παγκοσμίως που παρουσιάζουν τα πλέον αρνητικά αποτελέσματα, σύμφωνα με την επιχειρηματική πύλη «Business Insider».
Ο τουριστικός τομέας της χώρας στηρίζεται κυρίως στον εσωτερικό τουρισμό, καθώς το τρίτο τρίμηνο του 2012 ο μεν συνολικός αριθμός τουριστών στην πΓΔΜ έφθασε στα 291.895 άτομα, εκ των οποίων όμως οι αφικνούμενοι από το εξωτερικό τουρίστες ανήλθαν μόνον στις 125.663.
Η πΓΔΜ κατατάσσεται στην 43η θέση σε σύνολο 177 χωρών σύμφωνα με το δείκτη οικονομικής ελευθερίας του Ιδρύματος Heritage και του εντύπου Wall Street Journal. Σύμφωνα επίσης με την τελευταία έκθεση Doing Business της Παγκόσμιας Τράπεζας, η πΓΔΜ καταλαμβάνει την 22η θέση σε σύνολο 183 χωρών, κερδίζοντας 12 θέσεις σε σχέση με την κατάταξή της του προηγούμενου έτους. Τέλος, ο διεθνής οίκος αξιολόγησης Fitch επιβεβαίωσε τη δημοσιονομική σταθερότητα της πΓΔΜ διατηρώντας τη μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα της χώρας στο ΒΒ+, ενώ η βραχυχρόνια πιστοληπτική ικανότητα της πΓΔΜ παραμένει στο Β. Κατά τον οίκο Fitch, οι προοπτικές (Outlook) παραμένουν σταθερές, ενώ επίσης επιβεβαίωσε τη βραχυπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα της χώρας σε Β και το ανώτατο όριο (Country Ceiling) σε ΒΒΒ-.